استریل کردن ابزارهای دندانپزشکی، یکی از مهمترین بخشهای استفاده از آنهاست. امروزه بسیاری از بیماریها و میکروبها از طریق تجهیزات و لوازمهای پزشکی انتقال پیدا میکنند. برای جلوگیری از انتقال هرگونه میکروب و ویروس در مطبهای دندانپزشکی، بهرهمندی از دستگاه اتوکلاو دندانپزشکی پیشنهاد میشود. بهطور تقریبی این دستگاه در تمام کلینیکهای دندانپزشکی معتبر دیده میشود.
در معرفی اتو کلاو دندانپزشکی در ادامه محتوا متوجه خواهیم شد که این دستگاه با استفاده از بخار داغ و فشار بالا تمامی میکروبها و کثیفیهای موجود در سطوح تجهیزات را پاکسازی و استریل میکند. استفاده درست و اصولی از این دستگاه نیز در عملکرد و کارایی مثبت آن نقش اساسی دارد. در ادامه با ماهمراه باشید تا از جوانب مختلف اتوکلاو دندانپزشکی آشنا شوید.
اتو کلاو دندانپزشکی چیست؟
دستگاه اتوکلاو یکی از مهمترین دستگاهها در حوزه دندانپزشکی به حساب میآید که مسئول ضدعفونی کردن کامل ابزارها است. دستگاه اتوکلاو دندانپزشکی با استفاده از بخار آب تحت فشار و دمای بالا، میتواند بهخوبی تمام میکروبها و باکتریهای موجود در سطوح تجهیزات دندانپزشکی را استریل و ضد عفونی کند. دندانپزشکان باید پس از هربار استفاده از تجهیزات آن را با استفاده از اتوکلاو دندانپزشکی استریل کنند. با انجام این کار سلامت بیماران و کادر درمان حفظ میشود. بنابراین اتوکلاو دندانپزشکی یکی از حیاتیترین دستگاههای مطبهای دندانپزشکی است.
ساختار اتوکلاو چگونه است؟
برای آشنایی بهتر با اتوکلاو دندانپزشکی، بررسی ساختار کلی دستگاه میتواند به شما کمک کند. اصلیترین بخش اتوکلاو دندانپزشکی یک محفظه استریل است. بهطور دقیق همان بخشی که ابزارها برای استریل در آن قرار میگیرند و استریل میشوند. بهطور کلی این محفظه باید از جنس فولاد ضدزنگ ساخته شود تا از مقاومت و دوام بالایی برخوردار باشد. یکی دیگر از بخشهای اصلی در ساختار اتوکلاو، بخش سیستم تولید بخار نام دارد. در سیستم تولید بخار، آب مقطر به بخار داغ تبدیل میشود. مخزن آب نیز یکی از مهمترین بخشها در ساختار اتوکلاو دندانپزشکی به حساب میآیند. این بخش با سیستم تولید بخار در ارتباط است چراکه برای تولید بخار داغ دستگاه نیازمند آب مقطر است.
در برخی از اتوکلاوهای پیشرفتهتر، از سیستم پمپ خلاء استفاده میشود؛ که کاربرد آن خارج کردن هوا از محفظه قبل از ورود بخار و خشک کردن ابزارها پس از استریل است. همچنین یک سیستم کنترل و نمایشگر در اتوکلاو قرار میگیرد که دما، فشار و زمان چرخه استریل را نمایش میدهد. دندانپزشکان از این بخش میتوانند تنظیمات دما و زمان را نیز تغییر دهند.
بهنقل از وبسایت benco:
An autoclave is a sterilizer that uses high pressure and steam to eliminate microorganisms from dental instruments. By eliminating bacteria, viruses, and fungi, autoclaves prevent the spread of infections between patients.
ترجمه به فارسی:
اتوکلاو یک دستگاه استریل کننده است که از فشار بالا و بخار برای از بین بردن میکروارگانیسمهای ابزارها و تجهیزات دندانپزشکی استفاده میکند. اتوکلاوها با از بین بردن باکتریها، ویروسها و قارچها، از شیوع عفونت بین بیماران جلوگیری میکنند.
اتوکلاو دندانپزشکی چه کاربردهایی دارد؟
همانطور که تاکنون متوجه شدیم، اتوکلاو دندانپزشکی یکی از تجهیزات مهم در مطبهای دندانپزشکی به منظور حفظ بهداشت لوازم و وسایل کاربردی دندانپزشکی مورد استفاده قرار میگیرد؛ اما سوالی که در اینجا مطرح است، بهطور دقیق برای چه ابزارها و چه درمانهایی نیاز است تا از اتوکلاو استفاده شود. در ادامه بهطور کامل کاربردهای اتوکلاو دندانپزشکی را شرح خواهیم داد:
1- استریل کردن ابزارهای جراحی
یکی از اصلیترین کاربردهای اتوکلاو برای ابزارهای جراحی دندانپزشکی است. ابزارهایی که در فرآیندهای جراحی دندانپزشکی مانند درمان ریشه دندان، عصب کشی و … مورد استفاده قرار میگیرند، بهطور حتم قبل از استفاده مجدد باید بهطور کامل استریل شده باشند. برخی از مهمترین ابزارهای جراحی دندانپزشکی شامل موارد زیر میشوند:
- تیغههای جراحی
- فورسپسها
- الواتورها
- ابزارهای پریودنتال
2- استریل کردن ابزارهای معاینه
بخش دیگری از ابزارهایی که بهطور حتم باید در اتوکلاو دندانپزشکی استریل شوند، شامل ابزارهای معاینه دهان میشوند. دندانپزشکان در معاینه تمام مراجعان بدون شک از این ابزارها استفاده میکنند. بنابراین این موارد دائم استریل و ضدعفونی باشند. ابزارهای معاینه مانند آینههای دهانی، سوندهای دندانپزشکی و پنسها و غیره!
سایر ابزارهای دندانپزشکی که باید در اتوکلاو استریل شوند:
- توربینها و آنگلها
- سینیهای فلزی
- پکهای استریل
- رولهای پزشکی
ویژگیهای اتوکلاو دندانپزشکی
اتوکلاو دندانپزشکی ویژگیهای ظاهری و عملکرد فنی متعدد و پیچیدهای دارد. با بررسی ویژگیهای اتوکلاو دندانپزشکی متوجه خواهیم شد که این دستگاه تا چه حد دقیق و باظرافت طراحی شده است. یکی از ویژگیهای خاص دستگاه اتوکلاو کممصرف بودن آن به حساب میآید. همچنین وجود شیرهای اطمینان فشار برای جلوگیری از فشار بیش از اندازه در داخل محفظه، قفل اتوماتیک درب، طراحی ارگونومیک و مناسب برای فضاهای تنگ و محدود، خشک کن قوی و …. از جمله ویژگیهای برجسته این دستگاه محسوب میشوند. حال در جدول زیر بهطور کامل با این ویژگیها آشنا خواهید شد.
| ویژگی | توضیحات |
| سرعت بالا در سیکل استریل | وجود سیکلهای سریع برای افزایش کارایی کلینیک و کاهش زمان انتظار بین بیماران |
| وجود سیکلهای مختلف | شامل سیکل ابزارهای جامد، مایع، پوششدار، بدون پوشش، ابزارهای پکشده و بدون پک |
| شامل کلاسهای مختلف | اتوکلاو کلاس N، اتوکلاو کلاس S، اتوکلاو کلاس B |
| خشککن قوی | خشک شدن کامل و جلوگیری از باقیماندن رطوبت روی ابزارها |
| پمپ وکیوم | وکیوم قوی برای تخلیه هوا و افزایش کیفیت استریل |
| شیرهای اطمینان فشار | جلوگیری از افزایش بیش از حد فشار داخل محفظه |
| قفل اتوماتیک درب | باز نشدن درب هنگام فشار بالا یا زمان کار دستگاه |
| سیستم مانیتورینگ | کنترل و نمایش دما، فشار، زمان و هشدار خطا |
| جنس محفظه | فولاد ضدزنگ مقاوم در برابر دما و فشار |
| ظرفیت محفظه | بهطور معمول 8، 18، 22، 30 لیتر |
| نوع سینیها | سینیهای استیل مقاوم، قابل جابهجایی و قابل شستشو |
| استفاده از آب مقطر | جلوگیری از رسوب، افزایش عمر دستگاه و عملکرد بهینه |
| سیستم تخلیه و فیلتر | وجود فیلتر تصفیه آب و خروج آسان آب مصرفی |
| میزان مصرف انرژی | طراحی کممصرف با کلاس انرژی مناسب |
| نمایشگر دیجیتال | LCD یا LED برای نمایش وضعیت سیکل، دما، فشار و خطاها |
| طراحی ارگونومیک | مناسب فضاهای کوچک، با سینیهای کشویی و دسترسی آسان |
مزیت استفاده از اتوکلاو دندانپزشکی در چیست؟
بهطور خلاصه این مزیت ها شامل:
- تامین ایمنی کادر درمان و مراجعان و بیماران
- استریل شدن تمام ابزارها (حتی موارد پیچیده)
- حفظ فرآیند استاندارد بهداشت و استریل
- افزایش طول عمر دستگاهها
هستند و با توجه به اینکه دستگاه اتوکلاو دندانپزشکی بهمنظور ضدعفونی کردن ابزارها استفاده میشود؛ بنابراین اصلیترین مزیت اتوکلاو دندانپزشکی را میتوان تامین ایمنی افراد در نظر گرفت. با استفاده از اتوکلاو دندانپزشکی، بهطور کامل ریسک انتقال بیماریهایی نظیر هپاتیت یا HIV و … در مطبهای دندانپزشکی برداشته شده و ایمنی بیماران و کادر درمان بیش از پیش حفظ میشود.
یکی دیگر از مزیتهای اتوکلاو دندانپزشکی این است که ابزارهای پیچیده را میتوان با استفاده از آن بهخوبی استریل کرد. ابزارهای پیچیده یعنی چی؟ برخی از ابزارهای دندانپزشکی هستند که طراحی و ساخت آنها بهگونهای بوده که بهعنوان نمونه دارای سوراخها و پوششهای متعدد هستند و نمیتوان آنها را بهطور دستی استریل کرد. بنابراین چاره کار، استفاده از اتوکلاو دندانپزشکی است.
استانداردسازی فرآیند بهداشتی و نظافت در مطب دندانپزشکی، یکی دیگر از مزیتهای استفاده از اتوکلاو به حساب میآید. برخی از مطبهای دندانپزشکی که از فرآیندهای استاندارد و تاییدشده پروتکلهای بینالمللی پیروی نمیکنند، از اعتبار کمی برخوردار هستند.
در نهایت، یکی دیگر از مزیتها را میتوان افزایش طول عمر ابزارهای دندانپزشکی دانست. استریل شدن درست و خشک کردن کامل میتواند به حفظ کیفیت سطوح ابزارها منجر شود و عمر مفید ابزارها افزایش یابد.
انواع اتوکلاو دندانپزشکی
انواع مختلفی از دستگاههای اتوکلاو دندانپزشکی در بازار موجود هستند؛ که هرکدام ویژگیها و کاربردهای خاص خود را دارند. انواع اتوکلاو دندانپزشکی شامل چه دستهبندیهایی میشود؟ با توجه به توانایی استریل کردن، نوع ابزارهای قابل استریل در آن دستگاه و فناوریهای بکار رفته در ساخت و تولید انواع اتوکلاو را دستهبندی میکنند. آشنایی با این انواع به دندانپزشکان کمک میکند تا بهترین گزینه را برای نیاز کلینیک انتخاب کنند. در ادامه انواع مختلف اتوکلاو دندانپزشکی را برایتان شرح خواهیم داد.
1. اتوکلاو دندانپزشکی کلاس N
سادهترین نوع دستگاههای اتوکلاو، دستگاههای با کلاس N هستند. از این اتوکلاو دندانپزشکی کلاس N تنها برای استریل کردن ابزارهای جامد با طراحی ساده استفاده میشود. از آنجایی که این دستگاه توانایی ایجاد وکیوم ندارد و بنابراین بخار نمیتواند بهطور کامل در ابزارهای پیچیده و با جزئیات بیشتر (مانند سوراخهای متعدد) نفوذ کند. بسیاری از مرکزهای درمانی کوچک از این اتوکلاو بهرهمند میشوند.
2. اتوکلاو دندانپزشکی کلاس S
اتوکلاو کلاس S بهنسبت اتوکلاو نوع N یک پله بالاتر و پیشرفتهتر است. این دستگاه امکانات و ویژگیهای بیشتری ارائه میدهد. بسیاری از دستگاههای اتوکلاو دندانپزشکی در کلاس S قادر به استریل کردن ابزارهای پیچیده و دارای پوشش و منافذ متعدد است.
اتوکلاو کلاس S اگرچه بهنسبت نوع B (پیشرفتهترین کلاس که در بخش بعد معرفی خواهیم کرد) در سطح پایینتری قرار دارد، با این حال عملکرد مناسبی برای استریل کردن انواع تجهیزات دندانپزشکی ارائه میدهد. همچنین قیمت این دستگاه بسیار اقتصادی بوده و با توجه به عملکردی که ارائه میدهد، یکی از مقرونبهصرفهترین انواع اتوکلاو دندانپزشکی محسوب میشود.
3. اتوکلاو دندانپزشکی کلاس B
این نوع، پیشرفتهترین نوع اتوکلاو دندانپزشکی به حساب میآید که از ویژگیها و امکانات کاملتری بهنسبت سایر کلاسها (N و S) بهرهمند است. اتوکلاو کلاس B همچنین مورد تایید استانداردهای جهانی در حوزه دندانپزشکی بوده و به همین دلیل بسیاری از مطبهای دندانپزشکی معتبر و باسابقه از این دستگاه بهرهمند هستند. این دستگاه قابلیت استریل انواع ابزارهای توخالی (مانند توربین، آنگل، هندپیس)، ابزارهایی با پوشش چندلایه و ابزارهای جراحی را دارد. چراکه دارای پمپ وکیوم قوی هستند و قادر به تکرار چندباره فرآیند تخلیه هوا و سپس نفوذ بخار داغ به داخل محفظه است. به همین دلیل اتوکلاو کلاس B بهترین گزینه برای مطبها و کلینیکهای تخصصی دندانپزشکی به شمار میرود.
نحوه صحیح استفاده از اتوکلاو دندانپزشکی
بهطور خلاصه:
- تمیزکاری اولیه و خشک کردن
- بستهبندی ابزارها در کیسههای مخصوص
- چیدمان کیسهها با فاصله مناسب
- پُر کردن مخزن دستگاه با آب مقطر یا دیونیزه
- انتخاب سیکل موردنظر با توجه به نوع ابزارها
- خارج کردن ابزارها پس از اتمام و خشک شدن کامل
برای استفاده از اتوکلاو دندانپزشکی، یکسری نکتههای تخصصی وجود دارد که آگاهی از این نکتهها میتواند تضمینکننده استفاده درست از اتوکلاو باشد. استفاده صحیح از اتوکلاو درواقع امری مهم است که تاثیر مستقیمی بر کارایی دستگاه دارد. یعنی اگر به اصول دقیق استفاده از اتوکلاو بیتوجهی شود، علاوهبر اینکه ابزارها بهخوبی استریل نخواهند شد، امکان بروز مشکلاتی در عملکرد و کارایی دستگاه اتوکلاو وجود دارد.
اولین مرحله برای استفاده از اتوکلاو، تمیز کردن ابزارهاست! قبل از اینکه ابزارها را در داخل دستگاه اتوکلاو قرار دهید، باید تا حد امکان آن ابزار را تمیز کنید. توجه داشته باشید که ابزاهایی که تمیز میشوند برای قرارگیری در دستگاه، بهطور حتم باید خشک باشند. دستگاهی به نام التراسونیک وجود دارد که برای تمیزکاری قبل از اتوکلاو مورد استفاده قرار میگیرد. همچنین برخی از ابزارها را نیز میتوان بهصورت دستی تمیز کرد.
مرحله بعدی، بستهبندی ابزارها در کیسههای مخصوص استریل است. یعنی پس از تمیزکاری و خشککردن اولیه، باید در بستهبندیهای مخصوص استریل دستگاه اتوکلاو قرار بگیرند. در ادامه کیسهها را باید با فاصله مناسب و به صورت عمودی در داخل محفظه قرار دهید. با چیدمان درست و اصولی، گردش بخار و فرآیند استریل شدن ابزارها بهخوبی انجام خواهد شد.
پیش از روشن کردن دستگاه باید مخزن آب دستگاه را چک کرده و آن را با آب مقطر یا دیونیزه پُرکنید. سپس نوبت به انتخاب سیکل (چرخه) مورد نظر با توجه به نوع ابزار و انجام فرآیند استریل دستگاه میرسد. پس از اتمام و خشک شدن کامل، ابزارها باید با احتیاط و در محیطی تمیز از دستگاه خارج شوند.
نکتههای مهم در خرید اتوکلاو دندانپزشکی
بهمنظور خرید دستگاه اتوکلاو دندانپزشکی باید به نکتههای مهمی توجه داشته باشید. بررسی نکتههایی مانند نوع کلاس دستگاه و بررسی کاربرد دقیق آن از مهمترین نکتههای هنگام خرید به حساب میآید. همچنین توجه به استاندارد و گواهیهای دستگاه در اولویت است. چراکه باید از داشتن استانداردهای لازم (مثل استاندارد CE اروپا) و تاییدیه وزارت بهداشت اطمینان حاصل کنید. در ادامه لیست کاملی از نکتههای مهم در خرید اتوکلاو دندانپزشکی را باهم مرور خواهیم کرد:
- ظرفیت دستگاه
- کلاس اتوکلاو (N، S، B)
- سرعت سیکلهای استریل
- وجود پمپ وکیوم
- کیفیت خشککن
- جنس و کیفیت محفظه
- نوع نمایشگر و کنترلر
- سیستمهای ایمنی
- میزان مصرف انرژی
- برند و خدمات پس از فروش
- اعتبار فروشگاه مورد نظر و قیمت مناسب
بهمنظور اینکه از خرید خود اطمینان کامل داشته باشید، به اعتبار فروشگاه و فروشنده توجه کنید. چراکه اگر به سراغ فروشگاههای معتبری مانند رایکا دنتال بروید، خیالتان از بابت کیفیت و اصالت محصولها و کالاها راحت خواهد بود. فروشگاه رایکا دنتال یکی از فروشگاههای باسابقه در زمینه فروش تجهیزات دندانپزشکی است و همین موضوع منجر به افزایش اعتبار در نزد میشود.
جمعبندی
باتوجه به توضیحهای کامل و جامع در این محتوا، نتیجه میگیریم که اتوکلاو دندانپزشکی یک دستگاه بسیار هوشمند است که قادر به استریل کردن بسیاری از ابزارهای دندانپزشکان است. این دستگاه در انواع مختلفی طراحی و ساخته میشود که پیشرفتهترین آنها اتوکلاو در کلاس B به حساب میآید. اتوکلاو مزیتها و ویژگیهای مثبت متعددی در اختیار مطبهای دندانپزشکی قرار میدهد؛ که یکی از برجستهترین آنها حفظ ایمنی و سلامت بیماران و کادر مطب است. بنابراین اتوکلاو دندانپزشکی یکی از ضروریترین تجهیزات کنترل عفونت در هر مطب و کلینیک است. برای خرید و کسب اطلاعات بیشتر در خصوص این دستگاه میتوانید با کارشناسان و مشاوران رایکادنتال تماس بگیرید.
سوالات متداول
1-قیمت اتوکلاو دندانپزشکی چقدر است؟
قیمت دستگاه اتوکلاو دندانپزشکی متغیر بوده و عدد و رقم واحدی ندارد. بنابراین نمیتوان ذکر کرد قیمت اتوکلاو دندانپزشکی بهطور دقیق چقدر است. هزینه اتوکلاو دندانپزشکی با توجه به نوع، میزان ظرفیت و امکاناتی که دارد تعیین خواهد شد. برای استعلام هزینه دقیق باید با فروشگاه مورد نظر خودتان تماس بگیرید.
2-اتوکلاو کلاس B چه تفاوتی با کلاس N دارد؟
کلاس B دارای پمپ وکیوم و نفوذ بخار قویتری است و میتواند ابزارهای پیچیدهتر را استریل کند؛ در حالی که کلاس N فقط برای ابزارهای ساده و بدون پوشش مناسب است.
3-چه ظرفیتی برای یک مطب دندانپزشکی مناسبتر است؟
بهطور کلی اتوکلاوهای 18 و 22 لیتری بیشترین کاربرد را در مطبها دارند.
4-آیا همه اتوکلاوها نیاز به آب مقطر دارند؟
بله، استفاده از آب مقطر در اتوکلاوها، عاملی برای جلوگیری از رسوب است و همین موضوع منجر به افزایش عمر دستگاه میشود.