اگر تا به حال به دندانپزشکی برای پُرکردن و درمان ریشه دندان (عصب کشی) مراجعه کردهاید، به احتمال زیاد ابزاری به نام گوتا پرکا را دیدهاید. این ابزار در روند درمان ریشه دندان یکی از پُرکاربردترینها محسوب میشود. با وجود این ماده پُرکننده و در کنار آن استفاده از چسبهای مخصوص، هیچ روزنهای در کانال دندان باقی نمیماند.
پُر شدن کامل کانال دندان یکی از مهمترین مولفهها برای درمان اصولی محسوب میشود. گوتا پرکا یک ماده ترموپلاستیک است؛ یعنی در دمای بالا قابلیت انعطاف پذیری و نرم شدن دارد. دو نوع از گوتا پرکا (آلفا و بتا) موجود است که یکی در دمای بالا و دیگری در دمای پایین به حالت خمیری شکل در میآیند و به سادگی بخشهای مختلفی از کانال دندان را پر میکند. برای شناسایی کامل و جامع با گوتا پرکا ادامه مطلب را مطالعه کنید.
معرفی کامل و بررسی کاربردهای گوتا پرکا دندانپزشکی
گوتا پرکا مادهای یکی از مهمترین تجهیزات دندانپزشکی محسوب میشود که کاربرد اصلی آن برای پُرکردن فضاهای خالی کانال دندان پس از درمان ریشه (عصبکشی) است. این ماده را پس از انجام شست و شوهای لازم به همراه سایر مواد مانند سیلر (sealer) یا همان چسب مخصوص در کانال دندان قرار میدهند.
علت استفاده از چسب مخصوص مانند سیلر، این است که گوتا پرکا به تنهایی نمیتواند تمام بخشهای کانال دندان را پُر کند. روزنههای کوچکی در لابهلای گوتا پرکا و در نزدیکی کانال دندان باقی میمانند که با استفاده از چسب مخصوص بهطور کامل پُر میشوند.
به نقل از سایت colgate:
Gutta-percha, a plastic substance from a Malaysian tree called a percha tree, is used as a permanent filling in root canals.
ترجمه به فارسی:
گوتاپرکا، یک ماده پلاستیکی است که از درختی در مالزی به نام درخت پرکا گرفته میشود و به عنوان پرکننده دائمی کانالهای ریشه دندان استفاده میشود.
جدول بررسی کلی ویژگیهای گوتا پرکا
| ویژگی | توضیح |
| شکل و نوع | شامل ساده، مدرج، تیپر، پروتیپر و ریسپروک؛ با درصد انحنا (taper) مختلف 2%، 4%، 6% و سایزهای ISO 15 تا 80 |
| کدگذاری رنگی | برای شناسایی سریع سایز و taper استفاده میشود |
| ویژگی حرارتی (ترموپلاستیک) | نوع آلفا با گرم شدن نرم میشود و پس از سرد شدن سفت میشود |
| انعطافپذیری در دمای پایین | نوع بتا در دمای اتاق نسبتا نرم و قابل شکلدهی است و پس از قرارگیری در کانال سفت میشود |
| سازگاری با تکنیک پر کردن | آلفا برای پر کردن گرم، بتا برای پر کردن سرد مناسب است |
| بیخطر و غیر سمی | با بدن سازگار است و واکنش آلرژیک ایجاد نمیکند |
| رادیواپک بودن | با مواد خاصی ترکیب شده تا در رادیوگرافی قابل مشاهده باشد |
| ثبات شیمیایی | در برابر رطوبت و مواد شیمیایی دهان مقاوم است |
ساختار و ترکیبات گوتا پرکا
گوتا پرکا در حالت عادی، یک مادهای جامد است. گوتا پرکا با قابلیت ترموپلاستیک ساخته شده است که اگر به آن گرما بدهید، حالت نرم و خمیری شکل به خود میگیرد. نوع دیگری از گوتا وجود دارد که در واقع با سرمای زیاد از نرم میشود. این قابلیت (نرم شدن) منجر به این میشود که گوتا به خوبی کانال دندان را پُر کند. منتهی همیشه نرم و خمیری نخواهد ماند. با گذشت زمان و برگشتن به دمای عادی بهطور تدریجی سفت میشود و به حالت جامد بر میگردد.
ممکن است برایتان سوال شود که علت خمیری شدن گوتا پرکا چیست؟ این موضوع به ترکیبات و مواد اولیه که در ساخت آن استفاده میکنند مربوط است. این ماده در واقع از شیره درختی به نام Palaquium gutta بهدست میآید. از آنجایی که این شیره، یک پلیمر طبیعی محسوب میشود. بنابراین شباهت زیادی به لاستیک دارد. همین خاصیت پلیمری و ماهیت لاستیکگونه آن، موجب این میشود که در دمای بالا و حرارات نرم شده و در دمای پایین به حالت سفت و جامدی برگردد.
با این حال، در ساخت گوتا پرکا از مادههای دیگری نیز استفاده میشود که در جدول زیر مشاهده میکنید. وجود این ترکیبها، به افزایش استحکام، شکل پذیری و پایداری گوتا پرکا کمک میکند.
| ترکیب | نقش |
| اکسید روی (Zinc oxide) | افزایش حجم، استحکام و پایداری فیزیکی |
| رزینها | بهبود چسبندگی و انعطافپذیری |
| موم یا نرمکنندهها | افزایش قابلیت شکلگیری و سهولت در قالبگیری |
| رنگدانهها | تشخیص آسانتر در هنگام کار |
| مواد رادیواُپک (مثل سولفات باریم) | قابل مشاهده بودن در عکس رادیوگرافی |
مزایا و معایب گوتا پرگا چه مواردیاند؟
استفاده از گوتا پرکا به عنوان ماده پُرکننده کانال دندان پس از درمان و عصب کشی، مزیتهای فراوانی دارد. منتهی با وجود مزیتهای بیشمار، عیب و نقصهایی نیز در استفاده از این ماده وجود دارد. در ادامه بهصورت جداگانه مزیتها و عیبهای گوتا پرکا را توضیح میدهیم.
بررسی مزایا گوتا دندانپزشکی
- انعطافپذیر و شکلپذیر: گوتا در هنگام حرارت دیدن و دمای بالا یا برخی مدلها در دمای بسیار پایین، انعطافپذیر میشود که همین موضوع عاملی برای پُرشدن تمام بخشهای کانال دندان خواهد شد.
- سازگار با بدن و غیر سمی: یکی از مهمترین ویژگیهای مثبت گوتا پرکا این است که تحت هیچ عنوانی در بدن انسان واکنش شیمیایی و آلرژیک ایجاد نمیکند. در واقع گوتا بهطور کامل غیر سمی است و از بابت سازگاری با بدن جای نگرانی نیست.
- پایداری بالا: گوتا پرکا در دهان از پایداری بالایی برخوردار است. این ماده به خوبی در برابر مواد شیمیایی و رطوبت پایداری خود را حفظ میکند. (البته رعایت غذایی بعد از درمان تا چند روز واجب است.)
- قابل مشاهده در تصویربرداری و رادیوگرافی: به دلیل اینکه در ساخت گوتا پرکا از رادیو اُپک استفاده میشود، این ماده به خوبی در تصویربرداری از دهان و فک مشخص و قابل مشاهده است.
- برداشت آسان در درمان مجدد: گوتا پرکا در هنگام درمان مجدد به سادگی قابل برداشتن است. برخی مواقع ممکن است روند درمان به خوبی پیش نرود و نیاز به درمان مجدد باشد. نکته مثبت اینجاست که گوتا پرکا به راحتی قابل تعویض است.
بررسی معایب گوتا دندانپزشکی
- عدم چسبندگی به دیواره کانال دندان: یکی از نکتههای منفی گوتا پرکا این است که بهطور کامل به دیواره کانال دندان نمیچسبد و برای آببندی و مهر و موم کردن کامل کانال دندان، نیاز به استفاده از مادهای چسبنده مانند سیلر است.
- حساس به حرارت بالا: همانطور که میدانید این ماده بهطور کل با حرارت بالا تغییر حالت میدهد و نرم میشود. به همین منظور دندانپزشکان بهطور معمول توصیه میکنند تا چند روز خوردن و نوشیدن مواد غذایی گرم و داغ پرهیز کنید؛ تا گوتا کامل به حالت جامد و سفت خود در بیاید. البته بهتر است بدانید که این پرهیز برای مواد غذایی خیلی سرد نیز توصیه میشود.
انواع گوتا پرکا از لحاظ شیوه پُرکردن
بهطور کل از لحاظ نوع فرآیند پُرکردن (شیوه پُر کردن) میتوان گوتا پرکا را به دو دسته گوتا آلفا و بتا تقسیمبندی کرد. هر دو نوع کاربرد یکسانی دارند ولی نحوه استفاده از آنها متفاوت است. گوتا پرکا نوع آلفا برای نرم و خمیری شدن (برای قرار گیری در کانال دندان) حرارت و دمای بالا نیاز دارد؛ این در حالیست که برای نرم کردن گوتا نوع بتا نیاز به دمای پایین و سرما است.
گوتا پرکا آلفا بهطور کامل یک ماده ترموپلاستیک است؛ یعنی نرم شدن آن وابسته به حرارت است و سرد شدن آن منجر به سفتی مجدد میشود. در مقابل گوتا پرکا بتا در حالت سرد هم نسبتاً نرم است. نوع بتا، وقتی در کانال قرار میگیرد و فشرده میشود بهطور طبیعی و با اثر الاستیکی سفت میشود.
نحوه کار با گوتا پرکا در درمان ریشه
برای استفاده از گوتا پرکا نیاز است که به مراحل درست و اصولی آن دقت کرد. این مراحل شامل آمادهسازی کانال دندان، انتخاب اندازه گوتا، قرار دادن سیلر و گوتا در کانال، فشردهسازی و برش قسمت اضافه و درنهایت ترمیم تاج دندان میشود. جدول زیر را به دقت بررسی کنید:
| مرحله | توضیح |
| 1. آمادهسازی کانال | پس از برداشتن عصب و تمیز کردن کامل کانال با مواد ضدعفونیکننده، کانال خشک میشود. |
| 2. انتخاب اندازه مناسب گوتا پرکا | دندانپزشک بر اساس طول و قطر کانال، میخ گوتا پرکای مناسب را انتخاب میکند. |
| 3. قراردادن سیلر (Sealer) | لایهای نازک از سیلر برای پر کردن فضاهای بین گوتا و دیواره کانال استفاده میشود. |
| 4. قرار دادن گوتا پرکا در کانال | در این مرحله گوتا پرکا داخل کانال قرار میگیرد. |
| 5. فشردهسازی | با ابزارهایی پلاگر دندانپزشکی، گوتا پرکا فشرده میشود تا فضای خالی باقی نماند. |
| 6. برش قسمت اضافی | بخش اضافی گوتا پرکا در نزدیکی تاج دندان بریده میشود. |
| 7. ترمیم تاج دندان | در نهایت قسمت بالایی دندان با مواد ترمیمی (کامپوزیت، آمالگام یا روکش) بازسازی میشود. |
راهنمای انتخاب و خرید گوتا پرکا
اگر به دنبال تهیه و خرید گوتا پرکا هستید، بهتر است ابتدا با نکتههای مهم و موثر هنگام خرید این ابزار آشنا شوید. توجه به نکتههای مهم از قبیل موارد زیر میتواند خریدی امن را تضمین کند.
- اندازه گوتا پرکا
- برند تولیدکننده و سطح کیفی
- تاریخ انقضا محصول
- سالم بودن بستهبندی
- نوع مورد نظر (آلفا و بتا)
- قیمت محصول
- اعتبار فروشگاه
همانطور که مشاهده کردید، یکی از نکتههای بالا به اعتبار فروشگاه اشاره میکند. اگر از فروشگاههای معتبر مانند رایکا دنتال گوتا پرکا را خریداری کنید، خیالتان از نظر کیفیت و اصالت محصول جمع خواهد بود. فروشگاه رایکا دنتال یکی از تخصصیترین فروشگاهها در زمینه فروش ابزارها و تجهیزات دندانپزشکی است که سابقه درخشانی در این حوزه دارد.
عوامل موثر بر قیمت گوتا پرکا
هنگام خریداری گوتا پرکا، بهتر است از قبل آگاهی کامل در مورد بازه قیمتی محصول داشته باشید. گوتا پرکا در منابع و فروشگاههای مختلف به احتمال زیاد با قیمتهای متفاوتی عرضه میشود؛ اما علت این تفاوت قیمت چیست؟ دلیلهای متعددی در تفاوت قیمت این ابزار وجود دارند. دلایلی نظیر نوع گوتا پرکا، برند تولید کننده، سال ساخت محصول، خرید عمده یا جزئی و غیره! اگر نیاز به استعلام دقیق قیمت این محصول دارید، بهتر است با واحد فروش و پشتیبانی فروشگاه رایکا دنتال تماس بگیرید.
جمعبندی
هنگام درمان ریشه دندان، پس از عصب کشی، دندانپزشکان کانال دندان را باید با مواد خاصی پُر کنند. در این فرآیند از گوتاپرکا استفاده میشود. گوتا پرکا از شیره درخت پرکا (Palaquium gutta) تهیه شده و در شرایط خاص مانند گرما یا سرمای بیش از حد به حالت نرم و خمیری شکل در میآید. این موضوع بستگی به این دارد که از انواع گوتا پرکا آلفا (نیاز به گرما) یا بتا (نیاز به سرما)، کدام یک انتخاب شود. پس از ایجاد قابلیت انعطافپذیری و نرم شدن گوتا، آن را در داخل کانال دندان قرار میدهند. پس از گذشت چند روز گوتای قرار گرفته در کانال دندان، سفت میشود. ممنون از اینکه تا پایان محتوا با ما همراه بودید…
سوالات متداول
آیا گوتا پرکا سمی است؟
خیر، گوتا پرکا بیخطر است و با بدن انسان سازگاری دارد. این ماده بهطور معمول واکنش آلرژیک ایجاد نمیکند و برای استفاده داخل کانال ریشه ایمن است.
آیا گوتا پرکا دائمی است؟
گوتا پرکا یک ماده پایدار و مقاوم است، اما مانند درمانهای دیگر دندان، دائمی بودن آن به شرایط درمان، رعایت بهداشت دهان و تا حدی پرهیز غذایی بستگی دارد. بهطور کلی در صورت انجام صحیح فرآیند پر کردن کانال دندان، میتواند همواره سرجایش باقی بماند و مشکل خاصی ایجاد نکند.
آیا در عکس رادیوگرافی قابل مشاهده است؟
بله، گوتا پرکا با افزودن مواد رادیواُپک مانند باریم یا زینک اکسید، در عکسهای رادیوگرافی بهوضوح دیده میشود و دندانپزشک میتواند کانال پُرشده دندان را بررسی کند.
آیا امکان عفونت مجدد بعد از پر کردن با گوتا پرکا وجود دارد؟
این اتفاق بسیار نادر است. اگر کانال بهطور کامل پر نشود، یا دندان در معرض پوسیدگی مجدد و نشت باکتری قرار گیرد، ممکن است عفونت مجدد ایجاد شود.