داشتن دندانهای سالم و ردیف، تاثیر زیادی روی زیبایی چهره و راحتی ما هنگام غذا خوردن دارد. اما گاهی پیش میآید که دندان به دلیل پوسیدگی زیاد، ضربه یا بعد از درمانهایی مثل عصبکشی، بخش بزرگی از دیوارههای خود را از دست میدهد. در این شرایط، دندانپزشک برای جلوگیری از شکستن کامل دندان و حفظ ریشه آن، استفاده از روکش را توصیه میکند. روکش در واقع یک لایه محافظ است که روی دندان قرار میگیرد تا دوباره بتوانید بدون نگرانی از دندان خود استفاده کنید.
با توجه به پیشرفتهایی که در حوزه دندانپزشکی صورت گرفته، امروزه گزینههای متنوعی برای روکش کردن دندان وجود دارد که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند. در این مقاله قصد داریم به بررسی کامل این موضوع بپردازیم تا بدانید این روش چگونه به سلامت دهان و دندان شما کمک میکند.
روکش دندان چیست؟
روکش دندان که در دنیای دندانپزشکی با نام کراون (Crown) شناخته میشود، در واقع یک کلاهک یا پوشش است که دقیقاً به شکل و فرم دندان طبیعی شما ساخته میشود. زمانی که دندان به دلایل مختلفی مثل پوسیدگیهای عمیق یا شکستگی، استحکام خود را از دست میدهد و دیگر با پر کردن معمولی ترمیم نمیشود، دندانپزشک از روکش استفاده میکند.
این پوشش به طور کامل روی بخش بالایی دندان (تاج) قرار میگیرد و با چسبهای مخصوص دندانپزشکی در جای خود ثابت میشود. هدف اصلی از انجام این کار، بازگرداندن قدرت به دندان برای جویدن بهتر و همچنین اصلاح ظاهر آن است تا با دندانهای کناری کاملاً هماهنگ شود. روکشها بر اساس نیاز فرد و موقعیت دندان در دهان، از متریالهای مختلفی ساخته میشوند تا بهترین نتیجه را از نظر دوام و زیبایی ایجاد کنند.
به نقل از وبسایت my.clevelandclinic
What is a dental crown?
A dental crown is a tooth-shaped cap. Dentists use crowns to restore weak, broken or decayed teeth.
ترجمه به فارسی:
روکش دندان چیست؟
روکش دندان یک کلاهک به شکل دندان است. دندانپزشکان از روکش برای ترمیم دندانهای ضعیف، شکسته یا پوسیده استفاده میکنند.
روکش دندان چه کاربردهایی دارد؟
استفاده از روکش دندان تنها برای زیبایی نیست و در اکثر مواقع یک ضرورت درمانی برای حفظ دندانهای طبیعی محسوب میشود. مهمترین کاربردهای این روش عبارتند از:
- محافظت از دندانهای ضعیف: دندانهایی که به دلیل پوسیدگی گسترده، دیوارههای نازکی دارند، به شدت در معرض شکستن هستند. روکش مثل یک حفاظ محکم دور این دندانها را میگیرد.
- ترمیم بعد از عصبکشی: دندانها بعد از درمان ریشه (عصبکشی) خشک و شکننده میشوند؛ به همین دلیل برای جلوگیری از خرد شدن دندان زیر فشار جویدن، حتماً باید از روکش استفاده کرد.
- اصلاح بدشکلی و تغییر رنگ: اگر دندانی دچار تغییر رنگ شدید شده باشد که با بلیچینگ برطرف نشود یا ظاهر نامناسبی داشته باشد، روکش بهترین راه برای یکدست کردن لبخند است.
- اتصال بریج دندانی: برای جایگزین کردن دندانهای از دست رفته به روش بریج، دندانهای مجاور باید روکش شوند تا بتوانند وزن دندان جدید را تحمل کنند.
- پوشش نهایی ایمپلنت: وقتی پیچ ایمپلنت در فک قرار داده میشود، در مرحله آخر یک روکش روی آن نصب میشود تا ظاهر و کارکردی دقیقاً شبیه به دندان طبیعی پیدا کند.
- نگهداری از پرشدگیهای وسیع: زمانی که بخش بزرگی از دندان با مواد ترمیمی پر شده و مقدار کمی از ساختار دندان باقی مانده، روکش از ریزش این مواد و شکستن دندان جلوگیری میکند.
انواع روکش دندان
شاید برایتان سوال پیش بیاید که کدام روکش برای دندان شما بهتر است؟ انتخاب نوع روکش، بستگی به این دارد که دندان شما در کدام قسمت دهان قرار گرفته و چقدر قرار است فشار جویدن را تحمل کند. دندانپزشکان معمولاً با توجه به بودجه و اولویت شما (که زیبایی برایتان مهمتر است یا استحکام)، یکی از این موارد را پیشنهاد میدهند:
1-روکشهای تمام سرامیک (پرسلن)
اگر به دنبال طبیعیترین ظاهر هستید، این روکشها بهترین انتخاب هستند. آنها شباهت زیادی به مینای دندان دارند و به دلیل نداشتن لبه فلزی، برای دندانهای جلو که در معرض دید هستند، فوقالعاده عمل میکنند.
2-روکشهای زاکونیا
این روزها طرفداران زیادی پیدا کردهاند؛ چون هم بسیار محکم هستند و هم ظاهر زیبایی دارند. اگر دندانهای آسیاب شما نیاز به روکش دارند، زیرکونیا یک گزینه عالی است که به راحتی نمیشکند.
3-روکشهای پی اف ام (فلز-سرامیک)
این نوع روکش ترکیبی از فلز و سرامیک است. بخش داخلی از فلز ساخته شده تا استحکام بالایی داشته باشد و روی آن با سرامیک پوشانده میشود تا ظاهر دندان را داشته باشد. البته گاهی بعد از گذشت زمان، یک خط تیره نازک در لبه لثه دیده میشود.
4-روکشهای تمام فلز (طلا و آلیاژها)
اگرچه رنگ طلایی یا نقرهای آنها با دندانهای طبیعی متفاوت است، اما از نظر دوام هیچ روکشی به پای آنها نمیرسد. این روکشها کمتر دچار ساییدگی میشوند و برای دندانهای انتهایی که فشار زیادی تحمل میکنند، بسیار کاربردی هستند.
در جدول زیر میتوانید نگاهی سریع به تفاوتهای انواع روکش دندان بیندازید:
| نوع روکش | میزان استحکام | شباهت به دندان طبیعی | مناسب برای… |
| تمام سرامیک | متوسط | بسیار زیاد | دندانهای جلو (طرح لبخند) |
| زیرکونیا | بسیار بالا | زیاد | دندانهای جلو و عقب |
| ترکیبی (PFM) | بالا | متوسط | دندانهای عقب |
| تمام فلز (طلا) | فوقالعاده بالا | کم (رنگ فلز) | دندانهای انتهایی |
مراحل انجام روکش دندان
اگر قصد دارید دندانتان را روکش کنید، احتمالاً دوست دارید بدانید در جلسات دندانپزشکی چه میگذرد. این فرآیند معمولاً در دو جلسه انجام میشود و اصلاً نگران نباشید، چون مراحل آن بدون درد (با استفاده از بیحسی) طی میشود:
- آمادهسازی و تراش دندان: در اولین قدم، دندانپزشک دندان شما را کمی تراش میدهد. شاید بپرسید چرا؟ برای اینکه روکش فضایی برای قرار گرفتن داشته باشد و بعد از نصب، دندان شما بزرگتر از بقیه به نظر نرسد. میزان این تراش بستگی به نوع روکشی دارد که انتخاب کردهاید.
- قالبگیری: بعد از آماده شدن دندان، نوبت به قالبگیری میرسد. این قالب دقیقاً مثل یک الگو عمل میکند تا لابراتوار بتواند روکشی بسازد که میلیمتری با دندان شما فیت شود. امروزه در برخی کلینیکها این کار به صورت دیجیتال و با اسکنر انجام میشود.
- روکش موقت: چون ساخت روکش اصلی در لابراتوار حدود یک تا دو هفته زمان میبرد، دندانپزشک یک روکش موقت روی دندان شما میگذارد تا هم دندان حساس نشود و هم ظاهر لبخندتان حفظ شود.
- نصب نهایی: وقتی روکش اصلی آماده شد، در جلسه دوم روی دندان شما تست میشود. اگر از نظر رنگ، شکل و راحتی هنگام جویدن همه چیز عالی بود، دندانپزشک آن را با یک چسب مخصوص و دائمی روی دندان شما ثابت میکند. به همین راحتی!
مزایای روکش دندان
حتماً تا اینجا متوجه شدهاید که روکش کردن دندان یک سرمایهگذاری خوب برای حفظ سلامت دهان و دندان است. اما اگر بخواهیم دقیقتر بگوییم که چرا این روش اینقدر پرطرفدار است، باید به این چند مورد اشاره کنیم:
خداحافظی با دندانهای آسیبپذیر: مهمترین مزیت روکش این است که اجازه نمیدهد دندان ضعیف شما بشکند. با این کار، عمر دندان طبیعی خود را سالها طولانیتر میکنید.
بازگشت دوباره زیبایی: اگر دندانی دارید که سیاه شده یا فرم نامناسبی دارد، روکش مثل یک معجزه عمل میکند و لبخندی یکدست و درخشان به شما هدیه میدهد.
راحتی هنگام غذا خوردن: وقتی دندان شما شکسته باشد، جویدن غذا سخت و گاهی دردناک است. روکش باعث میشود دوباره بتوانید با خیال راحت هر چیزی که دوست دارید میل کنید.
ماندگاری بالا: اگر به خوبی از روکش خود مراقبت کنید، میتوانید سالهای زیادی روی آن حساب کنید. روکشها در برابر لکه و پوسیدگی بسیار مقاوم هستند.
ثابت بودن: برخلاف دندانهای مصنوعی متحرک، روکش دندان کاملاً ثابت است و اصلاً جابهجا نمیشود؛ بنابراین هنگام صحبت کردن یا خندیدن حس کاملاً طبیعی خواهید داشت.
معایب و عوارض احتمالی روکش دندان
درست است که روکش دندان یک درمان بسیار کاربردی به شمار میرود، اما مثل هر روش ترمیمی دیگری چالشهای کوچکی هم دارد که بهتر است قبل از انجام کار، درباره آنها بدانید:
تراش دندان: برای اینکه روکش به خوبی روی دندان قرار بگیرد، باید مقداری از مینای دندان تراشیده شود. این بخش از دندان دیگر برنمیگردد، بنابراین روکش کردن یک درمان همیشگی است.
حساسیت موقت: ممکن است تا چند روز بعد از نصب روکش، دندانتان نسبت به سرما یا گرما کمی حساس شود. این موضوع معمولاً خیلی زود برطرف میشود.
احتمال پریدگی لبهها: روکشهای تمام سرامیک با اینکه بسیار زیبا هستند، اما گاهی در اثر فشار خیلی زیاد (مثل دندانقروچه شدید) ممکن است دچار لبپریدگی شوند.
هزینه: بسته به جنسی که انتخاب میکنید (مثلاً زیرکونیا یا طلا)، هزینه روکش میتواند کمی بالا باشد، اما در مقابل حفظ دندان طبیعی، ارزشش را دارد.
شل شدن روکش: در موارد نادری ممکن است چسب روکش بعد از سالها ضعیف شود و روکش شل شود. در این صورت باید سریع به دندانپزشک مراجعه کنید تا دوباره آن را برایتان بچسباند.
عمر روکش دندان چقدر است؟
یکی از پرتکرارترین سوالاتی که مراجعین میپرسند این است که این روکش چقدر برایم کار میکند؟ به طور کلی، عمر مفید یک روکش دندان بین 5 تا 15 سال تخمین زده میشود. اما شاید تعجب کنید اگر بگویم بسیاری از افراد حتی تا 20 سال یا بیشتر هم از روکش خود بدون هیچ مشکلی استفاده کردهاند.
واقعیت این است که ماندگاری روکش شما به چند عامل مهم بستگی دارد:
- جنس روکش: مثلاً روکشهای زیرکونیا و طلا معمولاً دوام بیشتری نسبت به بقیه دارند.
- مهارت دندانپزشک: اگر روکش دقیقاً روی دندان فیت شود، احتمال پوسیدگی زیر آن به حداقل میرسد.
- عادات شخصی: اگر عادت دارید با دندانهایتان یخ بشکنید، ناخن بجوید یا دندانقروچه میکنید، احتمالاً عمر روکشتان کمتر میشود.
- بهداشت دهان: یادتان باشد دندانِ زیرِ روکش هنوز زنده است! اگر بهداشت را رعایت نکنید، دندان زیر روکش پوسیده میشود و کل درمان از دست میرود.
مراقبتهای بعد از روکش دندان
وقتی دندانتان را روکش میکنید، یعنی کار تمام شده؟ نه دقیقاً! روکش هم مثل دندان طبیعی نیاز به توجه و مراقبت دارد. برای اینکه عمر روکشتان را به حداکثر برسانید، این چند نکته ساده اما مهم را رعایت کنید:
- بهداشت دهان را جدی بگیرید: دقیقاً مثل قبل، حداقل دو بار در روز مسواک بزنید. دقت کنید که مرز بین لثه و روکش را به خوبی تمیز کنید تا از تجمع پلاک و پوسیدگی دندانِ زیرِ روکش جلوگیری شود.
- نخ دندان فراموش نشود: خیلیها فکر میکنند چون روکش مصنوعی است، نیازی به نخ دندان ندارد. اما فاصله بین روکش و دندانهای کناری محل اصلی تجمع باقیمانده غذاست.
- احتیاط در جویدن مواد سفت: تا حد امکان از جویدن مستقیم یخ، آبنباتهای خیلی سفت، تهدیگ یا هسته میوهها با دندان روکش شده خودداری کنید؛ مخصوصاً اگر روکشتان تمام سرامیک است.
- اگر دندانقروچه دارید، به پزشک بگویید: فشار زیادِ دندانقروچه دشمن شماره یک روکش است. اگر شبها دندانهایتان را روی هم فشار میدهید، حتماً از دندانپزشک بخواهید برایتان نایت گارد یا محافظ شبانه بسازد.
- چکاپهای دورهای: هر ۶ ماه یکبار به دندانپزشک سر بزنید تا وضعیت چسب و سلامت لثه اطراف روکش را بررسی کند.
جمع بندی
روکش دندان یکی از کاربردیترین روشها در دندانپزشکی مدرن است که به شما اجازه میدهد دندانهای آسیبدیده خود را به جای کشیدن، بازسازی و حفظ کنید. این پوشش نهتنها استحکام دندان شما را برای جویدن دوباره بازمیگرداند، بلکه لبخندی زیباتر نیز به شما هدیه میدهد.
به طور حتم شما دندانپزشکان عزیز و مدیران کلینیکها، برای ارائه بهترین خدمات روکش به بیماران خود، نیاز به متریال درجهیک و قابل اطمینان دارید. ما در رایکادنتال، مجموعهای کامل از مواد قالبگیری (آلژینات و ستهای سیلیکونی)، انواع سمان و لوتینگ، پستهای پیشساخته و تمامی لوازم مصرفی مورد نیاز برای مراحل مختلف روکش دندان را با ضمانت اصالت و بهترین قیمت فراهم کردهایم.
همین حالا میتوانید برای مشاهده محصولات و تجهیزات تخصصی، به بخش فروشگاه رایکادنتال مراجعه کنید یا برای دریافت مشاوره رایگان خرید و اطلاع از تخفیفهای ویژه، با کارشناسان ما تماس بگیرید. ما در سریعترین زمان ممکن، سفارشات شما را در سراسر ایران به دستتان میرسانیم.
سوالات متداول
آیا نصب روکش دندان درد دارد؟
خیر؛ تمامی مراحل تراش و آمادهسازی تحت بیحسی موضعی انجام میشود و شما دردی احساس نخواهید کرد. ممکن است بعد از اتمام کار، حساسیت مختصری داشته باشید که کاملاً طبیعی است.
آیا دندان زیر روکش پوسیده میشود؟
خود روکش دچار پوسیدگی نمیشود، اما اگر بهداشت را رعایت نکنید، باکتریها میتوانند از لبههای روکش نفوذ کرده و دندان طبیعی زیر آن را دچار پوسیدگی کنند.
تفاوت روکش با لمینت چیست؟
لمینت فقط سطح جلویی دندان را برای زیبایی میپوشاند، اما روکش تمام دور تا دور دندان را در بر میگیرد و جنبه محافظتی و درمانی قویتری دارد.
قیمت روکش دندان چقدر است؟
هزینه نهایی به جنس روکش انتخابی شما، دستمزد دندانپزشک و هزینههای لابراتوار بستگی دارد. برای اطلاع دقیق، بهتر است دندان شما توسط متخصص معاینه شود.