یکی از پُرکاربردترین مادههای قالبگیری دندانپزشکی، پودر آلژینات دندانپزشکی به حساب میآید. قالبگیری یکی از مرحلههای مهم برای ساخت پروتزها و روکشهای دندان و سایر اقدامهای درمانی، ترمیمی و زیبایی است. به همین دلیل باید برای تهیه قالب از مادهای استفاده شود که بتواند جزئیات دندان اعم از فاصلهها و اندازهها و … را با دقت بالا ثبت کند. با ثبت این حالتها، دندانپزشک میتواند اقدامهای مورد نظر را برای اجراء درمان یا ترمیم انجام دهد. برخی از مزایای آلژینات شامل سهولت استفاده، هزینه مناسب و دقت قابل قبول میشوند. در ادامه این مطلب بیشتر با آلژینات دندانپزشکی آشنا خواهید شد.
آلژینات دندانپزشکی چیست؟
آلژینات دندانپزشکی یک ماده خمیری و قابل ارتجاع است که برای قالبگیری استفاده میشود. در واقع آلژینات یک پودری است که باید با آب ترکیب شود. هنگامی که پودر آلژینات را با آب ترکیب کنید، بلافاصله حالت خمیری و نرم به خود میگیرد. هنگامی که آلژینات نرم و خمیری شکل است، قالبگیری دندان یا فک را با آن انجام میدهند و سپس سفت میشود. در نهایت دندانپزشک یک قالب سفت و هم اندازه با دندانهای بیمار را در اختیار دارد.
ترکیبات آلژینات دندانپزشکی
ماده اصلی موجود در آلژینات دندانپزشکی، پلیساکارید آلژینات سدیم است؛ که هنگام ترکیب با آب حالت نرم و خمیری ایجاد میکند؛ اما این آلژینات سدیم از چه چیزی بهدست میآید؟ بهنوعی بهتر است بگوییم منشأ اصلی آلژینات از جلبکهای قهوهای دریایی است. زیرا پلیساکارید طبیعی در دیواره سلولی جلبکهای قهوهای وجود دارد. وقتی این جلبکها فرآوری میشوند، مادهای به نام سدیم آلژینات به دست میآید که پایه اصلی پودر آلژینات دندانپزشکی است.
ماده دیگری به نام کربنات کلیسم نیز در آلژینات قرار داشته که در امر سفت شدن ماده نقش موثری دارد. همچنین تری سدیم فسفات موجود در پودر، موجب به تاخیر افتادن واکنشهای شیمیایی قبل از ترکیب با آب و محلول میشود.
در ساخت پودر آلژینات دندانپزشکی، از برخی افزودنیها مانند طعمدهنده و خوشبوکننده استفاده میکنند. این افزودنیها برای راحتی بیمار انجام میشود تا هنگام قالبگیری احساس بدی از بو و طعم مواد شیمیایی به او دست ندهد.
کاربرد اصلی آلژینات دندانپزشکی
کاربرد اصلی این ماده خمیری و نرم، برای تهیه قالب اولیه دندان قبل از انجام اقدامهای درمانی است. بسیاری از درمانها مانند ارتودنسی و پروتز دندان، نیازمند تهیه شکل و اندازه دقیق دندان با یک قالب هستند. این فرآیند در آغاز درمان انجام میشود تا با توجه به قالبهای ثبت شده دندانپزشک بتواند بررسی و برنامهریزی دقیقی انجام دهد.
یعنی قالب ثبت شده را برای بررسیهای پزشکی مانند فاصله، زاویه یا پوسیدگیهای دندانها! با در اختیار داشتن قالب ثبت شده دندانپزشک قادر است اندازهگیری و نسبت دندانها و فکها را انجام دهد و بهترین طرح درمان را مشخص کند.
به نقل از سایت dentaltix:
Alginates are mixtures of chemical products, some of which come from seaweed, which give them the necessary qualities to take moulds and then reproduce them.
These alginates come in the form of powder and, when mixed with water, acquire the plastic and elastic consistency needed for moulding in just a few minutes.
ترجمه به فارسی:
آلژیناتها مخلوطی از محصولات شیمیایی هستند که برخی از آنها از جلبک دریایی به دست میآیند و به آنها ویژگیهای لازم برای قالبگیری و سپس تولید مجدد آنها را میدهند.
این آلژیناتها به صورت پودر هستند و وقتی با آب مخلوط میشوند، تنها در عرض چند دقیقه قوام پلاستیکی و الاستیک مورد نیاز برای قالبگیری را به دست میآورند.
سایر کاربردهای آلژینات دندانپزشکی:
- قالبگیری اولیه دندانها
- ثبت موقعیت فک و دندانها
- تهیه قالب برای ساخت پروتز یا روکش
- کاربردهای ارتودنسی
- استفاده در دندانپزشکی کودکان
- ساخت تریهای شخصیسازیشده
- تهیه مدلهای تشخیصی
- استفاده در تحقیقات و آموزش دندانپزشکی
انواع آلژینات دندانپزشکی از لحاظ سرعت سفت شدن
آلژیناتهای دندانپزشکی از لحاظ مدت زمان سفت شدن به انواع مختلفی دستهبندی میشوند. گاهی دندانپزشکان برای قالب گیری از آلژیناتی استفاده میکنند که زود سفت شود؛ گاهی نیز از آلژیناتی که دیر سفت شود، استفاده میکنند.
آلژینات معمولی (Normal set)
این نوع آلژینات همان نوع استاندارد شناخته میشود که حدود 2 تا 4 دقیقه زمان لازم دارد تا بهطور کامل سفت شود. آلژینات معمولی، برای درمانها و فرآیندهایی که نیازمند دقت و زمان کافی برای قالبگیری هستند، مورد استفاده قرار میگیرد.
آلژینات با سرعت سفت شدن بالا (Fast set)
آلژیناتی که در عرض 1 تا 2 دقیقه سفت شود، با عنوان آلژیناتهایی شناخته میشوند که سریع یا به اصطلاح فست سِت هستند. در استفاده از این آلژینات باید اقدامهای قالبگیری سریعتر انجام شود. بهطور معمول، برای کودکان یا سایر افرادی که طاقت کمتری دارند از این نوع آلژینات دندانپزشکی بهرهمند میشوند.
انواع آلژینات دندانپزشکی از لحاظ رنگ
علاوهبر مدت زمان سفت شدن، از لحاظ رنگ نیز آلژیناتها دستهبندی میشوند. برخی از آلژیناتها وجود دارند که هنگام سفت شدن تغییر رنگ میدهند و در این صورت دندانپزشک متوجه میشود. برخی نیز، قابلیت تغییر رنگ ندارند و تنها روش برای آگاهی از سفت شدن آلژینات استفاده از تایمر است. به آلژیناتهایی که تغییر رنگ میدهند، آلژینات کرومیت (Chromatic alginate) گفته میشود.
نکات مهم در استفاده از آلژیناتها
استفاده از آلژینات دندانپزشکی نیازمند مهارت و توانایی است. یعنی استفاده از این پودر اصول خاص خود را دارد. از میان نکتههای مهم در استفاده از آلژینات، رعایت نسبت پودر و آب یکی از مهمترینها به حساب میآید. دندانپزشکان با تغییر نسبت پودر آلژینات و محلول آب، میتوانند در زمان سفت شدن و کیفیت قالب تغییر ایجاد کنند.
- استفاده از آب سرد یا گرم برای تنظیم سرعت گیرایی و سفت شدن (آب سرد = کندتر، آب گرم = سریعتر)
- رعایت اصول صحیح همزدن مخلوط برای جلوگیری از ایجاد حباب در قالب
- خارج کردن یهویی و سریع قالب از دهان بهمنظور حفظ جزئیات
- ضدعفونی قالب بلافاصله پس از خارج کردن از دهان
- آمادهسازی و ریختن گچ در قالب کمتر از ده دقیقه برای جلوگیری از تغییر شکل قالب
مزایای آلژینات دندانپزشکی
آلژینات قالبگیری دندانپزشکی بسیار ابزار مهم و پُرکاربردی به حساب میآید. استفاده از پودر آلژینات برای قالبگیری دندان مزیتهای فراوانی دارد. از جمله مزایای این محصول میتوان به کاربری و استفاده آسان اشاره کرد. سایر مزایای آلژینات دندانپزشکی:
- زمان سفت شدن قابل تنظیم: با تغییر نسبت آب و پودر یا انتخاب انواع مختلف آلژینات
- قابلیت ثبت دقیق جزئیات
- غیرسمی و بیخطر برای بافتهای دهان و لثهها
- کمهزینهتر از سایر مواد قالبگیری
- سازگاری با مدلهای گچی دندان
- قابلیت شستشو و ضدعفونی
- انعطافپذیری حداقلی بعد از سفت شدن
معایب و محدودیتهای آلژینات
با وجود اینکه آلژینات به عنوان یک ماده قالبگیری پرکاربرد در دندانپزشکی شناخته میشود، با این حال برخی موارد نیز هستند که جزو محدودیتها و معایب آلژینات محسوب میشوند:
- دقت پایینتر نسبت به مواد قالبگیری: سایر مواد قالبگیری مانند سیلیکون یا پلی اتر، همواره دقت بیشتری به نسبت آلژینات دندانپزشکی دارند. البته در مدلها و برندهای برتر، این میزان دقت افزایش یافته است.
- امکان تغییر شکل: قالبهای تهیه شده ممکن است پس از چند دقیقه و تبخیر آب یا جذب رطوبت، دچار تغییرهایی در حجم و شکل شوند.
- عدم امکان استفاده برای پروتزهای ثابت و حساس: آلژینات برای قالبگیری موقتی و موارد مطالعاتی مناسب است، اما برای درمانهایی مانند پروتز ثابت قابل استفاده نیست؛ زیرا تنها تا چند ساعت شکل خود را حفظ میکند.
چنین محدودیتهایی باعث میشود برخی از دندانپزشکان برای استفاده از آلژینات دندانپزشکی در قالبگیری دچار تردید شوند؛ اما اگر بتوانید به سراغ مدلها و برندهای برتر بازار بروید این محدودیتها کمتر احساس خواهد شد. با این حال همچنان آلژینات به علت قیمت مناسب خود، پُرطرفدار است.
بررسی قیمت آلژینات دندانپزشکی
قیمت آلژینات دندانپزشکی واحد و ثابت نیست و همواره متغیر است. به همین علت در این بخش نمیتوانیم لیست قیمت یا محدوده قیمتی در اختیارتان قرار دهیم. با این حال عوامل موثر در قیمت را باهم بررسی میکنیم.
قیمت آلژینات دندانپزشکی به عواملی مثل برند تولیدکننده، کشور سازنده، نوع آلژینات (استاندارد، سریع یا با دقت بالا) و همچنین حجم بستهبندی بستگی دارد. معمولاً آلژیناتهای وارداتی و برندهای اروپایی قیمت بالاتری نسبت به نمونههای ایرانی یا آسیایی دارند. با این حال، حتی بهترین انواع آلژیناتها هم نسبت به سایر مواد قالبگیری مانند سیلیکونها، مقرونبهصرفهتر هستند.
راهنمای خرید آلژینات دندانپزشکی
در خرید آلژینات دندانپزشکی توجه به نکتههای مهم و اساسی، در اینکه خرید خوبی داشته باشید موثر خواهد بود. بنابراین به عنوان مهمترین نکته، همواره به تاریخ تولید و انقضاء آلژینات توجه کنید. مواردی دیگر از قبیل اصل و اورجینال بودن محصول را بررسی کرده و به اطمینان خاطر برسید. البته اگر از قبل فروشگاه معتبری انتخاب کرده باشید؛ خیالتان از بابت اصالت کالاها و محصولها راحت خواهد بود.
فروشگاه معتبر مانند رایکا دنتال، فروشگاهی که سابقه فعالیت گسترده و موفق در زمینه فروش تجهیزات و لوازم دندانپزشکی دارد. همچنین انواع مختلفی از آلژینات وجود دارند که با توجه به نیاز کلینیک و دندانپزشکی خودتان باید موارد مورد نیاز را تهیه کنید.
جمعبندی
آلژینات دندانپزشکی یکی از سادهترین روشها برای قالبگیری دندان و فک است. برای استفاده از آن باید پودر آلژینات را با مقدار کافی آب ترکیب کنید. توجه داشته باشید که این ترکیب باید به خوبی مخلوط شود تا هیچ حبابی در آن شکل نگیرد. آشنایی با انواع آلژینات، ترکیبات، مزایا و نکات مهم در استفاده از آن، کمک میکند تا دندانپزشکان بهترین نتیجه را در روند درمان به دست آورند.
در نهایت، انتخاب یک برند معتبر و خرید از مراکز تخصصی تجهیزات دندانپزشکی، تضمینکننده کیفیت و دقت قالبگیری خواهد بود. ما در رایکا دنتال آماده ارائه بهترین انواع آلژینات دندانپزشکی هستیم. ممنون از اینکه تا پایان همراه ما بودید.